THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP NHẬN THỨC
TRONG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ
Thứ năm, 07 Tháng 1 2010 08:47
Trước xu thế đổi mới nội dung và phương pháp dạy học lịch sử theo hướng tích cực hóa các họat động nhận thức của học sinh, nhiều giáo viên đã mạnh dạn tìm tòi và đã cố gắng tiến hành thiết kế BTNT để vận dụng trong quá trình giảng dạy. Tất nhiên trong quá trình thiết kế BTNT họ cũng gặp không ít khó khăn. Để có thể khắc phục được những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thiết kế BTNT, Tập san Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk xin giới thiệu phần lược trích sáng kiến kinh nghiệm của Thầy Hồ Sỹ Tuệ, giáo viên lịch sử trường THPT Ngô Gia Tự.
I. NỘI DUNG
1. Phương pháp thiết kế bài tập nhận thức trong dạy học lịch sử trường trung học phổ thông (THPT).
- Để thiết kế một BTNT, qua đó giúp học sinh nắm được, lĩnh hội được nội dung chính, những sự kiện cơ bản của một bài, chương hay của một khóa trình lịch sử người dạy phải biết thiết kế bài tập.
- Trước hết, chúng ta phải xác định mục đích, yêu cầu và nội dung chính của bài học hoặc của một chương, một khóa trình. Việc xác định mục đích, yêu cầu phải gắn với mục tiêu giáo dục đã được đặt ra.
- Trong thực tế, nội dung của một khóa trình dạy học nó được tạo thành bới các yếu tố: mục đích, nội dung, người dạy và phương pháp truyền thụ. Xác định được mục đích, nội dung chính của bài, chương, hay của một khóa trình lịch sử; cho phép chúng ta thiết kế được một bai ftập sát hợp với đối tượng, của chủ thể nhận thức. Lịch sử xã hội loài người diễn ra quanh co khúc khỉu, với nhiều sự kiện chồng chéo, do đó bài tập nhận thức sẽ tạo cho học sinh cơ hội nắm bắt được sự kiện chính, cơ bản và chính xác.
Rõ ràng BTNT phải phản ánh được nội dung chính của bài mới đem lại hiệu quả giáo dục cao. Nghĩa là trước khi thiết kế BT, chúng ta nhất thiết phải xác định được nội dung chính của bài học. Bên cạnh đó, chúng ta còn phải nắm được các loại bài tập để vận dụng cho phù hợp với đối tượng học sinh.
Bấy giờ chúng ta lấy khóa trình lịch sử cận đại thế giới Sách giáo khoa 11 ban nâng cao để xác định những nội dung chính của khóa trình lịch sử đó.
Có thể xác định được nội dung chính yếu cần đạt được trong khóa trình trên ổ các điểm sau:
Cách mạng tư sản và sự xác lập của chủ nghĩa tư bản trên phạm vi toàn thế giới.
Tuy các cuộc cách mạng diễn ra ở những mức độ và hình thức khác nhau và chúng không có thể đáp ứng được yêu cầu nguyện vọng của quần chúng nhân dân lao động nhưng bản thân các cuộc cách mạng đó đã làm được cái việc lớn lao - lật đổ chế độ phong kiến đã mục ruỗng, đang cản trở lực lượng sản xuất và tiến bộ lịch sử loài người.
Trên đống tro tàn đổ nát với một chuyền quân chủ chuyên chế trước đây, nay giai cấp tư sản đã tạo dnựg một thiết chế nhà nước mới tiến bộ hơn - chế độ đại nghị dân chủ. Thành quả lớn nhất của cách mạng tư sản là đã giải phóng được sức sản xuất tư bản chủ nghĩa và cũng từ đó thúc đẩy sự ra đời của cuộc cách mạng công nghiệp.
- Sự chuyển sang chủ nghĩa tư bản độc quyền (CNĐQ), những tiến bộ về kĩ thuật, việc sử dụng những nguồn năng lượng mới.... đã tạo ra khả năng có thể xâydựng các ngành công nghiệp với quy mô lớn. Quá trình cạnh tranh trên cũng đưa đến một hệ quả tất yếu là sự phá sản các cơ sở sản xuất nhỏ, cùng với nó là tài sản sẽ tập trung vào tay một số nhà tư bản lớn. Xu hướng tập trung sản xuất và tập trung tư bản đã dẫn đến sự ra đời các công ty độc quyền dưới các hình thức: Các ten, xanh đi ca, tơ rớt. Sự cạnh tranh trong sản xuất, sự cuất khẩu tư bản nó kéo theo sự xâm chiếm thuộc địa và tranh chấp thực địa của chủ nghĩa thực dân.... Tất cả đó là dấu hiệu của quá trình chuyển biến từ chủ nghĩa tư bản do cạnh tranh sang chủ nghĩa tư bản độc quyền.
+ Sự ra đời của chủ nghĩa xã hội khoa học và các tổ chức đảng công nhân là biểu hiện sinh động sự phát triển của phong trào công nhân và là kết quả tất yếu trong sự phát triển của chủ nghĩa tư bản. Đúng như tuyên ngôn của Đảng Cộng sản đã khắng định: "Chủ nghĩa tư bản tự đào mồ chôn chính nó". Công xã Pa Ri (1871), cách mạng dân chủ tư sản và cuộc cách mạng tháng Mười Nga, là những minh chứng quan trọng về sự thắng lợi