ĐỔI MỚI VỀ CÔNG CHỨC VÀ CÔNG VỤ TRONG NGÀNH THANH TRA THEO HƯỚNG CẢI CÁCH NỀN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC





Mã số: 95-98-116/ĐT
Chủ nhiệm đề tài: NGUYỄN VĂN LIÊM
Vụ trưởng Vụ Tổ chức - Cán bộ
Thanh tra nhà nước
Nghiệm thu năm: 1996
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU


MỞ ĐẦU

I. SỰ CẦN THIẾT NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
1. Yêu cầu cải cách hành chính nhà nước
Trong nhiều năm qua, nền hành chính nước ta tuy đã từng bước được xây dựng và phát triển, có nhiều ưu điểm và tiến bộ nhưng khi chuyển sang thời kỳ mới lại đang bộc lộ không ít khuyết tật và nhược điểm. Thấy được ý nghĩa quan trọng của việc cải cách nền hành chính, ngay từ Đại hội VI khi đề ra đường lối đổi mới, Đảng ta đã chỉ rõ phải “thực hiện một cuộc cải cách lớn về tổ chức bộ máy của các cơ quan nhà nước”. Tiếp đó, nhiều văn kiện và nghị quyết của Đảng tiếp tục nhấn mạnh phải xúc tiến cải cách hành chính, xây dựng và từng bước hoàn thiện bộ máy nhà nước. Hiến pháp năm 1992 được ban hành, tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước có những biến đổi đáng kể. Nhưng những tiến bộ đó chưa tương xứng với yêu cầu đổi mới toàn diện của đất nước, nhất là đổi mới về cơ chế quản lý.
Hội nghị Đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ của Đảng tháng 1 năm 1994 nhận định: “Việc cải cách bộ máy nhà nước còn chậm và kém hiệu quả…”. Điều đó có những nguyên nhân khác nhau, nhưng trong đó có một nguyên nhân là chúng ta còn thiếu kiến thức và kinh nghiệm về quản lý nhà nước, quản lý hành chính nhà nước trong điều kiện chuyển sang cơ chế thị trường; nhiều vấn đề đang trong quá trình tìm tòi, thử nghiệm; việc nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn trong lĩnh vực này còn hạn chế.
Thực tiễn những năm qua đã cho thấy cải cách nền hành chính quốc gia là một yêu cầu rất cấp bách, là nhiệm vụ trọng tâm của công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền thực sự của dân, do dân và vì dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Nó phục vụ đắc lực và thúc đẩy mạnh mẽ công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, trong đó trọng tâm là lĩnh vực kinh tế - xã hội. Các chủ trương và giải pháp cải cách hành chính phải xuất phát từ yêu cầu của cuộc sống và từ điều kiện cụ thể của Việt Nam, trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, kế thừa truyền thống dân tộc, kết hợp vận dụng sáng tạo những kinh nghiệm của thế giới.
Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VII đã chỉ rõ: Trong tình hình hiện nay ở nước ta, công cuộc cải cách nền hành chính phải được tiến hành đồng thời trên cả 3 mặt: về thể chế, về tổ chức bộ máy và về đội ngũ cán bộ, công chức, trong đó vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức là nhiệm vụ quan trọng.
Vấn đề cải cách nền hành chính nhà nước mà trọng tâm là con người. Vì con người vừa là chủ thể quản lý cũng vừa là khách thể của quản lý. Con người trong cải cách hành chính là đội ngũ công chức hành chính. Cải cách hành chính là một quá trình khó khăn, phức tạp. Muốn cải cách nền hành chính nhà nước trước hết phải quan tâm đến yếu tố con người.
Hiện nay, Nhà nước đang nghiên cứu xây dựng Pháp lệnh về cán bộ, công chức và quy định về chế độ công vụ, từ những quy định chung đó đặt ra những vấn đề nghiên cứu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức và quy chế công vụ của ngành Thanh tra, bổ sung những quy định mới cho phù hợp.
2- Yêu cầu đổi mới tổ chức, hoạt động thanh tra.
Trải qua hơn 50 năm, ngành Thanh tra đã từng bước phát triển theo yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất nước. Qua mỗi thời kỳ phát triển mới của cách mạng, tổ chức và hoạt động thanh tra lại có bước phát triển mới. Trong công cuộc đổi mới hiện nay, công tác thanh tra càng trở nên quan trọng, nhưng để làm tốt chức năng, nhiệm vụ của mình thì bản thân ngành Thanh tra phải tự đổi mới cả về tổ chức và hoạt động để nâng cao hiệu quả thanh tra. Tháng 4/1990, Pháp lệnh thanh tra được Hội đồng Nhà nước ban hành đã mở ra thời kỳ mới cho ngành Thanh tra. Pháp lệnh đã khẳng định “thanh tra là một chức năng thiết yếu của quản lý nhà nước”, đồng thời xác định vị trí thanh tra trong hệ thống quản lý nhà nước, làm rõ một nội dung quan trọng của quản lý. Với những quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, tiêu chuẩn của Thanh